در نسخههای اخیر Microsoft Dynamics 365 Business Central (BC)، مایکروسافت تمرکز ویژهای روی ارتقاء قابلیتهای پایش، تحلیل و بهینهسازی عملکرد گذاشته است. این تغییرات ادامه مسیری است که از نسخههای پیشین Dynamics NAV آغاز شده بود. اکنون مایکروسافت با افزودن قابلیتهای هوشمند و روشهای بهینهسازی دقیقتر، امکانات گستردهتری در اختیار مدیران سیستم، توسعهدهندگان و مشاوران قرار داده است. همچنین، یکپارچگی بهتر با نیازهای عملیاتی، کاربردپذیری سیستم را افزایش داده است.
در این مقاله به بررسی عمیق این پیشرفتها، ویژگیهای کلیدی و روند توسعه آنها میپردازیم تا دیدی جامع از تحولات اخیر و کاربرد آنها در محیطهای واقعی کسبوکار به دست آورید.
مقایسه عملکرد NAV 14 و Business Central نسخه ۲۶
جدول زیر مقایسهای دقیق از معیارهای کلیدی عملکرد بین NAV 14 و Business Central نسخه ۲۶ ارائه میدهد. این جدول بهبودهای سرعت، کارایی و استفاده بهینهتر از منابع را در Business Central نسخه ۲۶ نسبت به NAV 14 نشان میدهد.
| معیار | NAV 14 | Business Central نسخه ۲۶ | درصد بهبود |
|---|---|---|---|
| میانگین زمان بارگذاری صفحه | ۲.۵ تا ۵ ثانیه | ۱.۲ تا ۲ ثانیه (پس از کش شدن) | حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد سریعتر |
| زمان اجرای گزارشهای پیچیده | ۳۰ تا ۹۰ ثانیه | ۱۰ تا ۳۰ ثانیه | حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد سریعتر |
| ثبت تراکنشها (۱۰۰۰ سند کل) | حدود ۴۵ تا ۶۰ ثانیه | حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه | حدود ۵۰ تا ۵۵ درصد سریعتر |
| توان خروجی کوئریهای SQL | حدود ۲۰۰ کوئری در ثانیه (با تنظیمات) | حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ کوئری در ثانیه | حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ درصد بیشتر |
| مزیت بهینهسازی ایندکسها | دستی؛ حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد | خودکار؛ حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد | حدود ۲ تا ۳ برابر مؤثرتر |
| مصرف حافظه (حالت بیکار پایه) | حدود ۱.۸ گیگابایت به ازای هر سرور | حدود ۱.۲ گیگابایت به ازای هر سرور | حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد سبکتر |
| زمان بارگذاری اولیه (پس از راهاندازی مجدد) | حدود ۵ تا ۱۰ ثانیه | حدود ۳۰ تا ۶۰ ثانیه (مشکل شناخته شده) | کندتر در بارگذاری اولیه |
| فرکانس بهروزرسانیهای رفع مشکلات عملکرد | ۲ تا ۳ بار در سال | ۵ تا ۸ بار در سال | دو برابر بهبود در رفع مشکلات فعال |
این اطلاعات بر اساس دادهها و منابع متعددی، از جمله مستندات محصول و مقالات فنی برای هر دو نسخه NAV 14 و Business Central نسخه ۲۶ تهیه شده است. این منابع دیدگاههای دقیقی درباره معماری سیستم، تکنیکهای بهینهسازی و نتایج بنچمارک ارائه میدهند که اساس این مقایسه را تشکیل میدهند.
برای جزئیات کامل ویژگیهای کلیدی معرفی شده در بهروزرسانی 26.0 Business Central – Wave 1، میتوانید این مقاله را مطالعه کنید.
مطالعه مقاله کامل

1. ابزار تحلیل عملکرد در Dynamics 365 Business Central نسخه ۲۰ به بعد (موج اول ۲۰۲۲)
مایکروسافت قابلیت مهمی به پروفایلر عملکرد زبان AL اضافه کرده که اکنون مستقیماً در محیط وب Business Central قابل استفاده است. این ویژگی به کاربران بیشتری — نه فقط توسعهدهندگان — اجازه میدهد نقاط ضعف و کندیهای عملکرد سیستم را به آسانی شناسایی و بررسی کنند.
ویژگیها و امکانات اصلی
-
دسترسی آسان:
پروفایلر عملکرد به راحتی از طریق منوی «راهنما و پشتیبانی» و با انتخاب گزینه «تحلیل عملکرد» یا جستجوی «Performance Profiler» در دسترس است. این امکان بررسی عملکرد را برای همه کاربران ساده کرده است.

-
رهگیری روند عملکرد کاربران:
کاربران میتوانند روندهای کاری کند را ضبط و تحلیل کنند تا بخشهایی که بیشترین زمان را میگیرند شناسایی شوند. پروفایلر از فناوری نمونهبرداری استفاده میکند؛ بنابراین نتایج ممکن است کمی متفاوت باشند. -
پنلهای تحلیل دقیق: برنامههای فعال
این بخش برنامههایی که بیشترین تأثیر را در کندی سیستم دارند نمایش میدهد. کاربران میتوانند برنامهها را بر اساس ناشر و نام دستهبندی کنند تا دید بهتری به دست آورند. -
مدت زمان فعالیت (با گزینه نمایش اطلاعات فنی):
در هنگام ضبط فرآیند، پروفایلر مدت زمان فعالیت هر برنامه را نشان میدهد که به شناسایی دقیق برنامههای زمانبر کمک میکند. -
مدت زمان صرف شده بر اساس شیء برنامه:
این قسمت، مدت زمان صرف شده برای هر شیء درگیر در فرآیند را از بیشترین به کمترین نمایش میدهد. توسعهدهندگان با این اطلاعات بخشهای مشکلساز کد را بهتر شناسایی میکنند. -
درخت تماسها:
درخت تماسها کل زنجیره فراخوانیهای مربوط به فرآیند را نمایش میدهد و به کاربران کمک میکند تا جریان اجرای کار و محل شروع کندی را دنبال کنند. -
خروجی گرفتن و اشتراکگذاری دادهها:
کاربران میتوانند دادههای ضبط شده توسط پروفایلر را به صورت فایلی با پسوند.alcpuprofileدانلود کنند و برای تحلیل بیشتر در Visual Studio Code باز کنند. همچنین امکان به اشتراکگذاری این فایل از طریق OneDrive وجود دارد.
مزایای کاربری
این ابزار برای مشاوران بسیار کاربردی است. آنها میتوانند در محل مشتری پروفایل عملکرد ضبط کرده و سپس فایل را با توسعهدهندگان به اشتراک بگذارند تا مشکلات را تحلیل و رفع کنند.
رعایت قوانین GDPR
پروفایلر کاملاً مطابق با مقررات GDPR عمل میکند و هیچ داده حساس یا محرمانهای را نظارت یا منتقل نمیکند.
2. افزونه مجموعه ابزار عملکرد (BCPT)
افزونه مجموعه ابزار عملکرد Business Central (BCPT) ابزاری کلیدی برای انجام تستهای پیشگیرانه عملکرد و شناسایی بازگشت مشکلات است که عمدتاً توسط توسعهدهندگان و مشاوران استفاده میشود.
هدف و کاربردها
-
آزمایش عملکرد:
این افزونه به شما کمک میکند عملکرد محیط Dynamics 365 Business Central را تست کنید و تأثیر تغییرات کد خود را بسنجید. -
شناسایی بازگشت مشکلات (Regression):
BCPT به کشف بازگشت مشکلات ناشی از کدهای سفارشی، افزونههای شخص ثالث یا بهروزرسانیهای مایکروسافت کمک میکند.
نصب و راهاندازی
نصب افزونه از طریق «بازار افزونهها» (Extension Marketplace) در Visual Studio Code انجام میشود.
ایجاد پروژه
با استفاده از دستور BCPT Setup new Business Central Performance Toolkit project در VS Code میتوانید پروژهای برای محیطهای مبتنی بر داکر یا آنلاین (SaaS) بسازید.
تعریف سناریوهای تست
سناریوهای تست در واحدهای کد (codeunits) تعریف میشوند که بهتر است نوع آنها SubType = Test باشد.
پیکربندی در Business Central
در Business Central، مجموعههای BCPT را برای مشخص کردن تستها، تعداد نشستهای همزمان شبیهسازی شده و مدت زمان هر سناریو تنظیم میکنند.
اهمیت تستهای عملکرد (روشهای پیشنهادی)
-
بررسی عملکرد کد در شرایط مختلف حجم کاری (مثلاً با تعداد کاربران یا تراکنشهای متفاوت).
-
تشخیص اینکه آیا تغییرات کد باعث کاهش کارایی سیستم شدهاند یا خیر.
-
اطمینان از اینکه کد مایکروسافت یا بهروزرسانیهای آن باعث افت عملکرد نشده باشند.

شناسایی مشکلات عملکرد ناشی از بهروزرسانیها
برای بررسی تأثیر بهروزرسانیها بر عملکرد، مراحل زیر پیشنهاد میشود:
-
ایجاد یک محیط آزمایشی (sandbox) با نسخه فعلی Business Central، اجرای تست BCPT و ذخیره نتایج.
-
ایجاد محیط آزمایشی جدید با نسخه جدید Business Central، اجرای دوباره تست BCPT و ذخیره نتایج.
-
مقایسه نتایج دو تست برای شناسایی افت عملکرد قبل از اعمال بهروزرسانی اصلی.
3. بهینهسازیهای عملکرد در سطح سیستم (ابتکارات مایکروسافت)
مایکروسافت بهطور مداوم بهینهسازیهای فنی اصلی را برای ارتقاء عملکرد کلی Dynamics 365 Business Central انجام میدهد.
افزایش سرعت پردازش دادهها نسخه BC 2022 موج ۲ (اکتبر ۲۰۲۲)
این بهینهسازی مشکلات عملکردی کاربران را که هنگام استفاده از توسعههای جدول روی جداول پایه تجربه میکردند، برطرف میکند.
-
سیستم دیگر دادهها را از توسعه جدولی که فیلدهای آن برای فیلتر کردن flowfieldها استفاده میشود، به جز هنگام محاسبه flowfield، ترکیب (join) نمیکند.
-
دادههای مربوط به فیلدهای منسوخ شده را بارگذاری نمیکند، مگر در هنگام اجرای کد بهروزرسانی.
-
این قابلیت بهصورت خودکار برای کاربران فعال شده است.
امکان پیمایش بیشتر در لیستها نسخه BC 22.0 (۶ ژانویه ۲۰۲۳)
قابلیت وب کلاینت Business Central برای مدیریت مجموعه دادههای بزرگ بهبود یافته است.
-
بهینهسازیهای فنی باعث کاهش مصرف حافظه رکوردهای بارگذاری شده شده و امکان پیمایش روانتر را فراهم کردهاند.
-
این قابلیت شامل همه انواع لیستها مانند کالاها، مخاطبین و غیره میشود و در همه دستگاهها فعال است.
-
حداکثر تعداد رکوردهای قابل بارگذاری بستگی به حافظه در دسترس دستگاه کاربر، نوع مرورگر و فعالیتهای دیگر دارد.
-
مدیران میتوانند این قابلیت را پیش از موعد از طریق «مدیریت ویژگیها» فعال کنند.
4. پایگاه داده Azure SQL و بهینهسازی عملکرد برای Dynamics NAV/Business Central
مایکروسافت ابزارهای داخلی نظارت و بهینهسازی عملکرد را برای پایگاه داده Azure SQL فراهم کرده است.
نظارت خودکار
Azure SQL Database به صورت رایگان مشکلات احتمالی پایگاه داده را شناسایی و پیشنهادهای بهبود عملکرد ارائه میدهد.
ویژگیهای پرتال Azure
-
نمای کلی عملکرد: امکان مشاهده وضعیت کلی عملکرد پایگاه داده
-
پیشنهادات بهینهسازی: توصیههایی برای بهبود عملکرد بر اساس نوع کوئریها و بار کاری، مرتب شده بر اساس اهمیت
-
اطلاعات کوئریهای پرمصرف: گزارشهایی از کوئریهایی که بیشترین منابع را مصرف میکنند
-
بهینهسازی خودکار: اجازه میدهد پایگاه داده به طور خودکار بهینه شود
مزایا
این پنل امکان کنترل و بهینهسازی آسان عملکرد پایگاه داده را بدون تغییرات پیچیده روی سرور فراهم میکند. این ویژگی مانند داشتن یک مدیر پایگاه داده در فضای ابری است که برای پایگاههای داده NAV که ممکن است برنامههای نگهداری مناسبی نداشته باشند، بسیار مفید است.
مقایسه ویژگیهای کلیدی Dynamics NAV 14 و Dynamics 365 Business Central
| ویژگی | Dynamics NAV 14 | Dynamics 365 Business Central |
|---|---|---|
| معماری | کلاینت-سرور کلاسیک | معماری مدرن مبتنی بر زبان AL و سازگار با فضای ابری |
| نحوه استقرار | نصب در محل (On-premises) | فضای ابری، ترکیبی (Hybrid) و نصب در محل |
| سفارشیسازی | زیاد و دستی | افزونههای مدولار |
| عملکرد | متوسط و نیازمند بهینهسازی دستی | بالا با بهینهسازی خودکار |
| ادغامها | محدود | گسترده (Microsoft 365، Azure، Power Platform) |
| تحلیل دادهها | پایهای | تحلیل پیشرفته همراه با Power BI تعبیهشده |
| هوش مصنوعی و اتوماسیون | حداقلی | ویژگیهای گسترده مبتنی بر هوش مصنوعی |
| مسیر بهروزرسانی | پیچیده و دستی | ساختاریافته و بدون مشکل |
تحول قابلیتهای عملکرد Dynamics NAV و Business Central
تغییر معماری
گذشت از معماری دو لایه به سه لایه و معرفی محیطهای چندمستاجری (Multi-Tenant) از نسخه BC 13 به بعد، تغییرات اساسی در مدیریت عملکرد ایجاد کرده است.
تحول کلاینت
انتقال از کلاینت کلاسیک (تا NAV 2018) به کلاینتهای مدرن (وب، تبلت، موبایل، Outlook) در Business Central، رویکردهای جدیدی برای تحلیل عملکرد لازم داشته است.
محیط توسعه
تغییر از محیط توسعه کلاسیک (C/SIDE با زبان C/AL) به محیط توسعه مدرن (Visual Studio Code با زبان AL) اهمیت زیادی دارد. پروفایلر جدید با این تکنولوژی مدرن یکپارچه شده است.
وبسرویسها
مایکروسافت وبسرویسهای SOAP را کنار گذاشته و وبسرویسهای OData و Web API را جایگزین کرده که رویکرد یکپارچهسازی مدرنتری دارند و میتوانند عملکرد سیستم را بهبود دهند.
نتیجهگیری
Dynamics 365 Business Central ابزارها و روشهای قدرتمندی برای نظارت و بهینهسازی عملکرد ارائه داده است که برای نقشهای مختلف کاربران قابل دسترسی هستند.
پروفایلر عملکرد داخل کلاینت، که همراه با Business Central نسخه ۲۰ معرفی شد، به توسعهدهندگان، مشاوران، مدیران و کاربران حرفهای اجازه میدهد بدون نیاز به Visual Studio Code، سناریوهای کندی کاربری را در وب کلاینت ضبط و تحلیل کنند. این پروفایلر نمایهای دقیقی از برنامههای فعال، زمان صرفشده برای هر بخش برنامه و درخت تماسها ارائه میدهد و امکان خروجی گرفتن دادهها برای بررسیهای بیشتر توسط توسعهدهندگان را فراهم میکند.
در کنار این ابزار، افزونه Performance Toolkit (BCPT) امکان تست عملکرد محیط و شناسایی کاهش عملکرد ناشی از کدهای سفارشی، افزونههای شخص ثالث یا بهروزرسانیهای مایکروسافت را فراهم میکند. BCPT امکان تعریف سناریوهای تست و تنظیم مجموعههایی برای شبیهسازی نشستهای همزمان را دارد و به این ترتیب امکان مقایسه مستقیم عملکرد بین نسخههای مختلف Business Central را ایجاد میکند.
📩 برای دریافت مشاوره تخصصی و رایگان درباره بهینهسازی عملکرد Dynamics 365 Business Central و بهرهبرداری از ابزارهای پیشرفته نظارت و تحلیل، فرم درخواست دمو را تکمیل کنید. تیم کارشناسان ما آماده است تا راهکارهای اختصاصی برای افزایش کارایی و بهبود تجربه کاربری در سازمان شما ارائه دهد.